Umowy

Wielokrotnie pada pytanie, jakie umowy podpisywać . Poniżej kilka praktycznych porad.

Czytajcie uważnie umowy zanim je podpiszecie :)  Jak pokazuje praktyka często podsuwane są nam umowy naszpikowane „haczykami”, bardzo niekorzystnymi dla fotografa. Jeżeli macie wątpliwości , zawsze przed podpisaniem umowy możecie skonsultować się z prawnikiem. Jeżeli takiego nie macie, wyślijcie projekt umowy na adres związek.fotografow@op.pl . Zapewniamy prawną opinię.

Umowa z przeniesieniem praw autorskich. Ponieważ nie można przenieść autorskich praw osobistych, taka umowa, nawet jeżeli nie jest to wyraźnie napisane, dotyczy Waszych praw majątkowych. Przenosząc prawa majątkowe pozbawiacie się, praktycznie jakichkolwiek profitów z tytułu wykorzystania waszych zdjęć w przyszłości (zazwyczaj umowy o przeniesienie praw majątkowych określają szczegółowo wszystkie możliwe pola eksploatacji). Można to porównać do sprzedaży samochodu. Sprzedaliście i już nie jest Wasz. Wprawdzie prawo daje możliwość (w określonych sytuacjach) odzyskania tych praw, ale w praktyce jest to bardzo trudne. Nie polecamy zawierania tego rodzaju umów. A jeżeli musicie taką podpisać, to konsultujcie się z prawnikiem. Może dojść do sytuacji że za grosze oddacie prawa majątkowe do zdjęcia, które później znajdzie się na bilbordach i w reklamach telewizyjnych.

Dlatego zalecamy zawieranie umów licencyjnych. Czyli udostępnianie swoich utworów (zdjęć) na podstawie licencji. Co jest ważne przy zawieraniu umowy licencyjnej ? Należy określić pola eksploatacji na wykorzystanie utworu – licencjobiorca będzie mógł używać zdjęcia tylko na polach eksploatacji określonych w umowie. Z każde inne wykorzystanie należy się Wam osobne honorarium ! Należy określić czas na jaki udzielacie licencji. Trzeba też zaznaczyć czy licencja jest wyłączna , czy niewyłączna. Najkorzystniejsza dla Was jest licencja NIEWYŁĄCZNA. Możecie wtedy takich licencji na jedno zdjęcie udzielać wielokrotnie.

Pamiętajcie im więcej praw przekazujecie, tym wyższe powinno być wasze honorarium. Możecie przy negocjacjach cenowych wykorzystywać ten argument. Innej zapłaty (za to samo zdjęcie) należy oczekiwać za licencję do jednorazowej publikacji w prasie. A innej za licencję nieograniczoną czasowo na wielu polach eksploatacji. Można też zamiast przekazania praw majątkowych, udzielić licencji na wszystkich możliwych polach eksploatacji (pamiętajcie trzeba je wymienić w umowie), nieograniczonej czasowo ani terytorialnie, ale LICENCJI NIEWYŁĄCZNEJ. Dodatkowo możecie zagwarantować jej nieodwołalność. Dla nabywcy to niewielka różnica, a dla Was ogromna. Zachowujecie swoje prawa majątkowe i możecie dysponować zdjęciami (udzielać kolejnych niewyłącznych licencji).

W przypadku zawierania umów z Agencjami Fotograficznymi, jeżeli nie zawarto z Wami Umowy o pracę (czyli Agencja nie jest Waszym pracodawcą, a Wy jej pracownikiem) najwłaściwszą formą umowy jest NIEWYŁACZNA UMOWA LICENCYJNA. Agencje tylko pośredniczą między Wami a innymi podmiotami (wydawcami) w obrocie waszymi utworami. Nie istnieją zatem żadne przesłanki prawne za wyzbywaniem się praw majątkowych do utworów powstających w ramach takiej współpracy. Ponadto przy umowach z Agencjami należy zwracać uwagę na próby, ograniczania wykonywania Waszych praw osobistych – decydowanie o pierwszym udostępnieniu utworu, nienaruszalności treści i formy utworu, czy nadzorem nad sposobem korzystania z utworu. Praktycznie każda ingerencja w Waszym utworze – np. kadrowanie, powinno odbywać się za Waszą zgodą.

Przykłady/wzory umów licencyjnych:

UMOWA O DZIEŁO PRAWNO/AUTORSKIE – LICENCYJNA

Umowa zawarta w dniu ……………… roku w …………………….. pomiędzy:…………………………… …………………………………………… zwaną dalej licencjodawcą, oraz …………………………………………………………, zwanym dalej licencjobiorcą.

1. Licencjodawca oświadcza, że jest autorem dzieła (utworu) w postaci fotografii zapisanej w formie cyfrowej przedstawiającej ……………… , oraz przysługują mu do niego nieograniczone prawa autorskie (osobiste i majątkowe). Licencjodawca zapewnia, że dzieło nie jest obciążone żadnymi roszczeniami i innymi prawami osób trzecich, a korzystanie z dzieła nie będzie stanowiło naruszenia jakichkolwiek praw osoby trzeciej.

2.Licencjodawca udziela licencjobiorcy licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na następujących polach eksploatacji: jednokrotna publikacja w prasie

3.Z tytułu udzielenia licencji, w zakresie określonym w § 2, licencjodawcy przysługuje jednorazowe wynagrodzenie w wysokości netto …………….(słownie: ……………………).

4. Termin zapłaty wynagrodzenia wynosi 14 dni od dnia dostarczenia faktury na konto wskazane przez licencjodawcę.

5.W sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie mają zastosowanie przepisy ustawy z 4 lutego 1994 r. Prawo autorskie i prawa pokrewne (DzU z 1994 r. nr 24, poz. 83 z późn. zm.) oraz przepisy Kodeksu Cywilnego.

6.Umowa została sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej strony.

Licencjodawca Licencjobiorca

UMOWA O DZIEŁO PRAWNO/AUTORSKIE – LICENCYJNA

Umowa zawarta w dniu ……………… roku w …………………….. pomiędzy:…………………………… …………………………………………… zwanym dalej Zamawiającym, oraz …………………………………………………………, zwanym dalej Wykonawcą.

1 Zamawiający zamawia , a Wykonawca przyjmuje do wykonania: Dokumentację fotograficzną ……………………………………………… …………………………………………………………………………………………………

2 Wykonawca zobowiązuje się przekazać wykonane dla Zamawiającego fotografie nie później niż ………. drogą elektroniczną lub na nośnikach elektronicznych

3 Wykonawca oświadcza że fotografie o których mowa w pkt 1, stanowią jego własność, przysługują mu do nich autorskie prawa majątkowe, oraz że w zakresie niezbędnym do wykonania umowy, prawa te nie są niczym ograniczone i że fotografie jak i wykonanie umowy nie narusza praw osób trzecich, oraz innych przepisów prawa

4. Wykonawca udziela licencji niewyłącznej, nie ograniczonej czasowo na wykorzystanie fotografii o których mowa w pkt 1, na następujących polach eksploatacji: publikacja i zwielokrotnianie na nośnikach elektronicznych (płyty CD i DVD), publikacja na portalach i stronach internetowych Zamawiającego, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej .

5. Z tytułu udzielenia licencji, w zakresie określonym w pkt 4, Zamawiający wypłaci Wykonawcy honorarium w wysokości …………….(słownie: ……………………).

4. Termin zapłaty wynagrodzenia wynosi 14 dni od dnia dostarczenia faktury na konto wskazane przez Wykonawcę.

5.W sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie mają zastosowanie przepisy ustawy z 4 lutego 1994 r. Prawo autorskie i prawa pokrewne (DzU z 1994 r. nr 24, poz. 83 z późn. zm.) oraz przepisy Kodeksu Cywilnego.

6.Umowa została sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej strony.

Licencjodawca Licencjobiorca

Pomocne Art. Prawa Autorskiego:

Art. 12.

1. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.

Art. 16.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do:

1) autorstwa utworu;

2) oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo;

3) nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;

4) decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;

5) nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Oddział 2

Autorskie prawa majątkowe

Art. 17.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Art. 41. (…)

2. Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych lub umowa o korzystanie z utworu, zwana dalej „licencją”, obejmuje pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione.

4. Umowa może dotyczyć tylko pól eksploatacji, które są znane w chwili jej zawarcia.

Art. 44.

W razie rażącej dysproporcji między wynagrodzeniem twórcy a korzyściami nabywcy autorskich praw majątkowych lub licencjobiorcy, twórca może żądać stosownego podwyższenia wynagrodzenia przez sąd.

Art. 45.

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji.

Art. 47.

Jeżeli wynagrodzenie twórcy zależy od wysokości wpływów z korzystania z utworu, twórca ma prawo do otrzymania informacji i wglądu w niezbędnym zakresie do dokumentacji mającej istotne znaczenie dla określenia wysokości tego wynagrodzenia.

Art. 50. Odrębne pola eksploatacji stanowią w szczególności:

1) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;

2) w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy;

3) w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt 2– publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.

Art. 53.

Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Art. 57.

1. Jeżeli nabywca autorskich praw majątkowych lub licencjobiorca, który zobowiązał się do rozpowszechniania utworu, nie przystąpi do rozpowszechniania w umówionym terminie, a w jego braku – w ciągu dwóch lat od przyjęcia utworu, twórca może odstąpić od umowy lub ją wypowiedzieć i domagać się naprawienia szkody po bezskutecznym upływie dodatkowego terminu, nie krótszego niż sześć miesięcy.

2. Jeżeli wskutek okoliczności, za które nabywca lub licencjobiorca ponosi odpowiedzialność, utwór nie został udostępniony publiczności, twórca może się domagać, zamiast naprawienia poniesionej szkody, podwójnego wynagrodzenia w stosunku do określonego w umowie o rozpowszechnienie utworu, chyba że licencja jest niewyłączna.

Art. 64.

Umowa zobowiązująca do przeniesienia autorskich praw majątkowych przenosi na nabywcę, z chwilą przyjęcia utworu, prawo do wyłącznego korzystania z utworu na określonym w umowie polu eksploatacji, chyba że postanowiono w niej inaczej.

Art. 65.

W braku wyraźnego postanowienia o przeniesieniu prawa, uważa się, że twórca udzielił licencji.

Art. 66.

1. Umowa licencyjna uprawnia do korzystania z utworu w okresie pięciu lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma swoją siedzibę, chyba że w umowie postanowiono inaczej.

2. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, prawo uzyskane na podstawie umowy licencyjnej wygasa.